มาช่วยปฐมพยาบาลพี่เฌอที่ถูกตะขาบกัดให้ถูกต้องกันเถอะค่ะ

Cherprang Areekul, A woman beyond just a “teen idol”
ธันวาคม 10, 2018

ตะขาบกัด เฌอปราง 2

มาช่วยปฐมพยาบาลพี่เฌอที่ถูกตะขาบกัดให้ถูกต้องกันเถอะค่ะ
.
ทุก ๆ คนคงได้ยินข่าวพี่เฌอโดนตะขาบกัดกันแล้วใช่ไหมคะ
ได้ส่งกำลังใจไปให้พี่เฌอกันหรือยังเอ่ย คุณแม่อยากบอกว่าการโดนตะขาบกัดเนี่ย ถึงจะไม่เสี่ยงต่อการถูกพิษร้ายแรงเหมือนงูกัด แต่ก็ทำให้เกิดอาการปวดไม่น้อยเลยค่ะ
.
วันนี้คุณแม่ก็เลยจะนำเรื่องราวเกี่ยวกับพิษของตะขาบ และการปฐมพยาบาลผู้ถูกตะขาบกัดมาเล่าสู่กันฟังสักเล็กน้อยนะคะ
เผื่อเราเป็นคนที่อยู่ใกล้ ๆ พี่เฌอตอนนั้น จะได้ช่วยพี่เฌอได้ทันท่วงทีค่ะ
ตะขาบ หรือ centipede ในภาษาอังกฤษเนี่ย เป็นสัตว์จำพวกมีข้อปล้อง (arthropods) ชนิดหนึ่ง ที่พบได้ทั่วโลกค่ะ
.
ถึงแม้ธรรมชาติของมันจะเป็นสัตว์นักล่าเหยื่อ แต่ส่วนใหญ่การที่คนถูกตะขาบกัดมักจะมาจากการตกใจแล้วป้องกันตัวมากกว่าการตั้งใจจะล่าคนเป็นเหยื่อค่ะ
.
ตะขาบมีเขี้ยวสองข้างอยู่ที่ปล้องแรก ซึ่งเขี้ยวที่วิวัฒนาการมาจากขาคู่หน้าสุดนี้เชื่อมโยงกับต่อมพิษที่อยู่ใกล้ ๆ เมื่อกัดถูกเหยื่อมันก็จะปล่อยพิษ ซึ่งประกอบด้วยโปรตีนชนิดต่าง ๆ มากกว่า 500 ชนิด
.
โปรตีนเหล่านี้มีคุณสมบัติแตกต่างกันไป โดยคุณสมบัติที่สำคัญซึ่งทำให้เกิดพิษในมนุษย์นั้นมักเกิดจากส่วนประกอบของพิษชนิด protease ซึ่งมีฤทธิ์ย่อยสลายโปรตีนนั่นเองค่ะ
.
ผู้ที่ถูกตะขาบกัดจะมีอาการสำคัญคือ ตอนแรกจะชาบริเวณที่ถูกกัด ต่อมาจะกลายเป็นความรู้สึกปวดแสบร้อน คัน บวมแผลที่ถูกกัดค่ะ
(พี่เฌอจะมีไหมน้า หลังโดนกัดเห็นยังนั่งโยกตามเพลงอยู่เลย)
อาการปวดหรือบวมอาจจะเป็น ๆ หาย ๆ หลังถูกกัดได้หลายสัปดาห์เลยค่ะ (หวังว่าคงทันงานเชียร์ช้างศึกนะคะ แต่ถ้าไม่ทัน ก็ไม่ต้องฝืนน้า ทุกคนเข้าใจ) ที่บาดแผลสังเกตรอยเขี้ยวสองเขี้ยวที่ห่างกันไม่มาก
.
รวมทั้งขนาดเขี้ยวที่เล็กและเข้าไม่ลึก ซึ่งเป็นจุดที่ใช้แยกกับแผลงูพิษกัดค่ะ (คงเป็นจุดที่ทีมงานต้องพาพี่เฌอไปโรงพยาบาล เพื่อความมั่นใจค่ะ) แต่ในความเป็นจริงอาจสังเกตรอยเขี้ยวยากเพราะมักมีอาการบวมบดบังอยู่ค่ะ
.
แผลนี้ถ้าดูแลไม่ดี อาจกลายเป็นตุ่มน้ำพอง แผ่นเนื้อตายสีดำ หรือติดเชื้อตามมาได้ค่ะ (ภาวนาอย่าให้มีเลยน้า ฮือ ๆ)
.
นอกจากนี้ อาจพบอาการอักเสบของต่อมน้ำเหลืองที่อยู่ใกล้เคียง เช่น ต้นขาได้ด้วยค่ะ ผู้ป่วยส่วนน้อยซึ่งไวต่อพิษตะขาบอาจจะมีอาการมีไข้ ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ หน้ามืด คลื่นไส้อาเจียนได้
.
แต่ก็มักจะหายไปอย่างรวดเร็วภายใน 12 ชั่วโมงหลังถูกกัดค่ะ
(พี่เฌอคงไม่มีมั้ง เพราะออกลงเรือเที่ยวได้แต่เช้าเลย) สำหรับภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง มีไม่มากค่ะ
.
โดยพบรายงานผู้ป่วย 4 รายที่มีภาวะหัวใจขาดเลือดหลังถูกตะขาบกัด โดยคาดว่าเกิดจากความเจ็บปวดที่เกิดจากบาดแผล รวมถึงพบรายงานผู้ป่วย 2 รายที่เกิดภาวะแรกซ้อนทางไตระดับปานกลางถึงรุนแรง และรายงานผู้ป่วย 1 ราย ที่เกิดภาวะปฏิกิริยาภูมิแพ้ชนิดรุนแรง (anaphylactic shock) หลังถูกตะขาบกัด
.
โดยความรุนแรงของอาการและภาวะแทรกซ้อนต่าง ๆ มักจะสัมพันธ์กับขนาดของตะขาบที่กัด และความแข็งแรงของผู้ที่ถูกกัดค่ะ
(อันนี้ไว้ใจได้ พี่เฌอซะอย่าง นอนวันละ 3 ชั่วโมงยังตื่นมาให้สัมภาษณ์ได้ชิล ๆ)
.

การปฐมพยาบาลหลังถูกตะขาบกัดมีดังนี้ค่ะ 

(1) อันดับแรก ควรล้างบริเวณแผลด้วยน้ำสะอาด ฟอกสบู่ และล้างออกให้หมด ทำซ้ำ ๆ หลาย ๆ ครั้ง เพื่อล้างพิษที่อาจจะหลงเหลืออยู่ที่ปากแผลออก รวมทั้งชะล้างสิ่งสกปรกและเชื้อโรคที่ปนเปื้อนออกให้มากที่สุดค่ะ
.
(2) หลังจากนั้น ควรทำตามหลักการปฐมพยาบาลการบาดเจ็บเฉียบพลัน หรือที่ใช้ตัวย่อว่า P-R-I-C-E ค่ะ รายละเอียดมีดังนี้ค่ะ
2.1 ) ต้องปกป้องบริเวณที่เจ็บ ไม่ให้ได้รับบาดเจ็บเพิ่มเติม(Protection),
2.2 ) พักการใช้งานของอวัยวะที่ได้รับบาดเจ็บ (Rest),
2.3 ) ประคบด้วยความเย็น (Ice) โดยอาจจะประคบเป็นรอบ รอบละ 10-15 นาที พักประมาณ 30-60 นาที อย่างน้อย 24 ชั่วโมงหลังบาดเจ็บ,
2.4) พันผ้ารัดไว้ เพื่อลดการปวด ถ้าไม่มีข้อห้ามอื่น ๆ (Compression) และสุดท้าย
2.5 ) ยกอวัยวะที่ได้รับบาดเจ็บขึ้นสูง (Elevation) เพื่อป้องกันการบวมและการคั่งของสารน้ำในร่างกายค่ะ
.
ถ้ามีอาการปวดมาก อาจพิจารณารับประทานยาแก้ปวด เช่น พาราเซตามอล หรือยาแก้ปวดลดการอักเสบ (NSAIDs) เช่น diclofenac ได้ค่ะ ถ้าไม่มีข้อห้ามอะไร (ถ้าเป็นโรคกระเพาะ อาจต้องระวังค่ะ) รวมถึงอาจให้ยาแก้แพ้แบบรับประทาน (เช่น CPM) และแบบทา (topical steroid) ในกรณีที่มีอาการบวมหรือคันที่บริเวณแผลมากค่ะ
.
อย่างไรก็ตาม ถ้าไม่มั่นใจว่า ถูกอะไรกัด หรือมีอาการรุนแรงมาก
ก็ควรจะ “ไปโรงพยาบาล” เพื่อตรวจวินิจฉัยและรักษาจะดีกว่าค่ะ
วิธีแก้ปวดเฉพาะที่ที่คุณหมออาจจะเพิ่มเติมให้ที่โรงพยาบาล ได้แก่ การฉีดยาชาเฉพาะที่ที่บริเวณแผลหรือเส้นประสาทที่มาเลี้ยงบริเวณแผล จะช่วยลดอาการปวดได้เป็นอย่างดี แต่ได้ชั่วคราวจนกว่ายาจะหมดฤทธิ์เท่านั้นค่ะ (ไม่รู้พี่เฌอโดนฉีดหรือเปล่า หวังว่าคงไม่เจ็บน้า)
.
ในกรณีของพี่เฌอ คงเป็นเหตุสุดวิสัยค่ะ แต่สำหรับการป้องกันการถูกกัด อาจจะทำได้โดยต้องระมัดระวังเสมอ เมื่อต้องเดินไปที่บริเวณที่รกและชื้น รวมถึงเวลารื้อค้นสิ่งของที่กองไว้กับพื้นอย่างรก ๆ ค่ะ เพราะอาจจะมีตะขาบซ่อนอยู่บริเวณนั้น
.
สำหรับเจ้าตะขาบตัวที่กัดพี่เฌอ ขอให้โชคดีค่ะ เพราะเหล่าโอตะกำลังไล่ล่าเจ้าอยู่ คุณแม่ขอตัวไปร่วมขบวนล่าตะขาบก่อนนะคะ บ้ายบาย
.
ข้อมูลเรื่องพิษของตะขาบ จาก Hakim MA, Yang S, Lai R. Toxins. 2015;7(11):4832-51.
ข้อมูลเรื่องรายงานผู้ป่วยและการรักษา จาก
Washio K et al. Allergology international. 2018.
Ureyen CM, Arslan S, Bas CY. Wiener klinische Wochenschrift. 2015;127(13-14):577-9.
Senthilkumaran S et al. Journal of cardiovascular disease research. 2011;2(4):244-6.
Yildiz A et al. Emergency medicine journal : EMJ. 2006;23(4):e30.
Ozsarac M et al. Wilderness & environmental medicine. 2004;15(2):109-12.
Logan JL, Ogden DA. The Western journal of medicine. 1985;142(4):549-50.
Hasan S, Hassan K. Pediatric nephrology (Berlin, Germany). 2005;20(4):550-1.

==================================

// แอดคุณแม่

ติดตามความเคลื่อนไหวของพี่เฌอปราง และให้กำลังใจกันได้ที่
FB :Cherprang BNK488
IG : https://www.instagram.com/cherprang.bnk48official
#BNK48 #CherprangBNK48 #チャープラン #CherprangBNK48Fanclub#Cherodinger #CherprangFC

 

ตะขาบกัด เฌอปราง

ตะขาบกัด เฌอปราง 2

Comments are closed.